Cannabidiol (CBD) en andere fytocannabinoïden lijken over talrijke heilzame en geneeskrachtige eigenschappen te beschikken. Veel wetenschappelijk bewijs wijst erop dat stoffen afkomstig van de Cannabis s.-plant (fytocannabinoïden, terpenen, cannaflavinen, isoflavonen) onder andere belangrijke ontstekingsremmende activiteiten kunnen hebben. Maar wat is ontsteking? En hoe kan hennepextract als ontstekingsremmer werken? Als je nieuwsgierig bent, gaan we samen op nog een reis!
Ontsteking: wat is het?
Ontsteking (in medische termen ook flogose of een flogistische reactie genoemd) is een afweermechanisme dat ons lichaam activeert wanneer er weefselschade van uiteenlopende aard optreedt. Een ontstekingsproces wordt dus in gang gezet wanneer we worden blootgesteld aan ziekteverwekkers (zoals virussen, bacteriën en schimmels), chemische agentia (toxische stoffen of gif), fysische agentia (zoals zonnestraling), of wanneer we een trauma oplopen of aan een aandoening lijden.
Ontsteking is dus een afweermechanisme tegen ziekteverwekkers, voor het herstel van weefselschade en het herstellen van de normale functies van het organisme en zijn homeostase. Hoewel het een beschermingsmechanisme is, kan ontsteking zelf schade veroorzaken als deze niet goed wordt gereguleerd (White en Mantovani, 2013).
Acute en chronische ontsteking
Het ontstekingsproces bestaat uit een reeks gebeurtenissen die zich in een “cascade” volgens een vaste volgorde voordoen. De beginfase wordt gekenmerkt door de verwijding van de bloedvaten (vasodilatatie), waardoor de bloedstroom naar de plaats van de beschadiging toeneemt (ook wel de ontstekingshaard genoemd). Kort daarna worden de bloedvaten doorlaatbaar en geven ze het zogenaamde exsudaat af, dat bestaat uit vloeistoffen, eiwitten en witte bloedcellen. Op dit punt hopen zich op de plaats van de ontsteking verschillende soorten cellen op die uiteenlopende functies vervullen:
- produceren moleculen (ontstekingsmediatoren genoemd) die bijdragen aan het ontstaan, het in stand houden en het oplossen van de ontsteking
- elimineren het agens dat de ontstekingsreactie heeft geactiveerd
- stimuleren de immuunrespons om het lichaam te beschermen
Deze fasen doen zich voor tijdens acute ontsteking, waarvan het proces binnen enkele dagen tot een einde komt.
Chronische ontsteking duurt lang en kan als zodanig beginnen of het gevolg zijn van een acute ontsteking die niet volledig is genezen. In dit laatste geval, de chronicering van de ontsteking, treedt dit op wanneer datgene wat de ontsteking heeft veroorzaakt niet volledig kan worden verwijderd of wanneer de herstelprocessen niet goed functioneren.
In vergelijking met acute ontsteking zijn bij chronische ontsteking voornamelijk de weefsels betrokken, terwijl de effecten op de bloedvaten (vasculaire respons) beperkt of volledig afwezig zijn.
Herstel van het ontstekingsproces, ook wel resolutie van de ontsteking genoemd, kan optreden wanneer het exsudaat wordt geresorbeerd en de dode cellen (waaronder de witte bloedcellen die hun functie hebben beëindigd) worden verwijderd.
Wanneer de veroorzaakte schade aanzienlijk is of het weefsel waarin de ontsteking zich heeft gelokaliseerd niet gemakkelijk regenereert, kan er een fibreus litteken ontstaan (White en Mantovani, 2013).
Ontsteking: wat zijn de symptomen?
De symptomen van een ontsteking, ook wel de “kardinale tekenen” van een ontsteking genoemd, zijn:
- de roodheid (rubor), veroorzaakt door de verwijding van de bloedvaten.
- De warmte (calor), de stijging van de temperatuur ter hoogte van de plaats van de schade, veroorzaakt door een toename van de bloedstroom
- De zwelling of het oedeem (tumor), veroorzaakt door de vorming van het exsudaat, dat tot doel heeft de schadelijke factor tegen te gaan
- De pijn (dolor), veroorzaakt door zwelling van de weefsels, vaatverwijding en het vrijkomen van de chemische stoffen die bij de ontsteking betrokken zijn (de ontstekingsmediatoren)
- De verminderde functionaliteit van het getroffen gebied (functio laesa), veroorzaakt door pijn of zwelling die de beweging of werking ervan kunnen belemmeren.
Er moet aan worden herinnerd dat deze tekenen niet altijd gelijktijdig aanwezig zijn en in sommige gevallen volledig kunnen ontbreken. Dit komt doordat de intensiteit van de ontstekingsreactie afhangt van de ernst van de schade die deze heeft geactiveerd (White en Mantovani, 2013).
Wanneer de ontstekingsreactie bijzonder sterk is of de plaats van de schade zich over een groot gebied uitstrekt, bereiken de vrijgekomen chemische stoffen de bloedbaan en verspreiden ze zich door het hele lichaam. Daardoor ontstaan symptomen die niet langer beperkt zijn tot de getroffen plaats, maar zich over het hele lichaam verspreiden (systemische symptomen), zoals:
- een toename van het aantal witte bloedcellen in het bloed (leukocytose)
- koorts
- de synthese van bepaalde eiwitten (C-reactief proteïne - CRP, enz.) door de lever (White en Mantovani, 2013).
Ontsteking: wat zijn de oorzaken?
We hebben gezien dat het ontstekingsproces een afweerreactie van het lichaam is. Maar tegen welke soorten bedreigingen?
Een ontsteking kan worden veroorzaakt door:
- pathogene micro-organismen (zoals virussen, bacteriën, schimmels of parasieten) die veelvoorkomende infectieziekten veroorzaken, zoals bijvoorbeeld laryngitis, faryngitis en bronchitis
- lichamelijk letsel, zoals brandwonden, bevriezing, insectenbeten en de aanwezigheid van vreemde voorwerpen in een wond
- chemische of giftige stoffen die in het milieu voorkomen of in overmaat worden geproduceerd tijdens de stofwisselingsprocessen van het lichaam
- fysische agentia, zoals blootstelling aan straling
- een gebrekkige immuunreactie, zoals bij auto-immuunziekten, of een overmatige immuunreactie, zoals bij allergieën (White en Mantovani, 2013).
Ontsteking: hoe behandel je die?
De behandeling van een ontsteking verschilt afhankelijk van de ernst ervan, de intensiteit van de symptomen, de algemene gezondheidstoestand van de getroffen persoon en eventuele andere complicaties.
Bij lichte ontstekingen kan het doorgaans voldoende zijn om ijs of koude kompressen op het getroffen gebied aan te brengen, rust te houden en, als het echt nodig is, een ontstekingsremmer in te nemen.
Er bestaan twee verschillende soorten ontstekingsremmers:
- niet-steroïdale ontstekingsremmers (NSAID's, zoals ibuprofen en aspirine), die de productie van chemische ontstekingsmediatoren verminderen, evenals de pijn en/of de lichaamstemperatuur verlagen (koortsremmers)
- corticosteroïden of steroïdale ontstekingsremmers, die veel krachtiger zijn dan NSAID's en werken door de werking van alle stoffen en de activiteit van alle cellen die betrokken zijn bij het activeren van de ontstekingsreactie te blokkeren.
Wanneer de oorzaak van de ontsteking moeilijk weg te nemen is of er sprake is van een bacteriële infectie, kan behandeling met antibiotica noodzakelijk zijn.
Deze geneesmiddelen veroorzaken echter bijwerkingen die ook ernstig kunnen zijn. NSAID's en corticosteroïden verhinderen bijvoorbeeld de vorming van het slijm dat in het maag-darmkanaal wordt geproduceerd en de maagwand beschermt tegen de werking van maagzuur. Daarom kunnen ze, vooral bij langdurig gebruik, maagzweren veroorzaken. Bovendien veranderen klassieke ontstekingsremmers de productie van moleculen die de viscositeit van het bloed reguleren, met het risico op overmatige bloedingen en hemorragieën. Corticosteroïden, die vooral worden gebruikt voor de behandeling van chronische ontstekingen, kunnen leiden tot het zogenaamde syndroom van Cushing, dat wordt gekenmerkt door gedragsveranderingen, dunner worden van de huid, osteoporose, herverdeling van lichaamsvet en zwelling (White en Mantovani, 2013).
De fytocannabinoïden CBD en de behandeling van ontstekingen
De zojuist beschreven effecten zijn slechts enkele van de bijwerkingen die door ontstekingsremmers worden veroorzaakt. Daarom is het absoluut noodzakelijk om alternatieve behandelingen te overwegen of behandelingen die in combinatie met klassieke geneesmiddelen kunnen worden gebruikt.
Talrijke klinische en preklinische studies suggereren dat stoffen die uit de Cannabis s.-plant worden geëxtraheerd ontstekingsremmende eigenschappen hebben.
Cannabis s. produceert een grote hoeveelheid moleculen, voornamelijk fytocannabinoïden. De meest voorkomende daarvan zijn tetrahydrocannabinol (of THC of delta9THC, met psychoactieve werking) en cannabidiol (of CBD, dat vaak voorkomt in de vorm van CBD-olie, de olie van Cannabis, en geen psychoactieve werking heeft) (Hanuš et al., 2016).
Naast fytocannabinoïden produceert cannabis ook een reeks andere niet-cannabinoïde stoffen, waaronder terpenen, flavonoïden (zoals cannflavinen) en vetzuren (El Sohly et al., 2017; Bautista et al., 2021).
In-vitro- en in-vivostudies suggereren dat CBD aanzienlijke ontstekingsremmende eigenschappen heeft en ontstekingstoestanden die verband houden met degeneratieve aandoeningen verbetert. CBD verlaagt namelijk aanzienlijk de niveaus van veel chemische ontstekingsmediatoren, vermindert de migratie en activiteit van witte bloedcellen die bij het proces betrokken zijn en vermindert zowel oxidatieve stress als toxische processen die celdood veroorzaken (Lanuti et al., 2015; Ribeiro et al., 2012; El-Remessy et al., 2008).
Hoewel de manier waarop CBD deze effecten uitoefent nog onvoldoende bekend is, wijzen studies erop dat deze effecten door verschillende soorten receptoren kunnen worden gemedieerd, zoals CB2-cannabinoïdereceptoren en receptoren voor adenosine en serotonine (Pazos et al., 2013; Castillo et al., 2010, Carrier et al., 2006).
Maar het verrassende is dat het volledige fytocomplex dat uit cannabis wordt geëxtraheerd nog krachtigere ontstekingsremmende eigenschappen lijkt te hebben. Dit extract, ook bekend als full spectrum Hemp Extract (volledig hennepextract), werkt via een mechanisme dat het “entourage-effect” wordt genoemd, waarbij de waardevolle derivaten van Cannabis s. elkaar versterken en tegelijkertijd de belangrijke regulerende activiteit van het endocannabinoïdesysteem versterken (Koltai et al., 2019; Namdar et al., 2019; Mazuz et al., 2020; Anis et al., 2021).
Zo vermindert hennepextract huidontsteking (veroorzaakt door aandoeningen zoals acne), darmontsteking (veroorzaakt door aandoeningen zoals colitis of de ziekte van Crohn) en verlaagt het de ontstekingsmediatoren bij patiënten met hiv (Watson et al., 2021; Sangiovanni et al., 2019; Pagano et al., 2016).
Niet alleen dat! Onderzoekers van de Universiteit van Guelph (Canada) hebben aangetoond dat twee moleculen in het extract van Cannabis s., cannaflavinen A en B, zelfs tot 30 keer krachtiger zouden zijn dan aspirine (Rea et al., 2019).
De ontstekingsremmende werking van hennepolie, samen met de pijnstillende werking, kan worden beschouwd als een doeltreffend hulpmiddel voor mensen met aandoeningen of ziekten die worden gekenmerkt door min of meer ernstige ontstekingstoestanden, zoals spier-, gewrichts- of huidaandoeningen.
Naast het bieden van ondersteuning bij ontstekingstoestanden die bijvoorbeeld verband houden met artritis of artrose, kan hennepolie ook als therapeutische olie na het trainen worden gebruikt.
Na een intensieve workout zijn de spieren en gewrichten vaak pijnlijk. De plaatselijke toepassing, door middel van een massage, van een product dat volledig hennepextract bevat (niet de gewone CBD-olie of CBD-olie!) helpt verlichting te bieden na het trainen of bij spier- of gewrichtspijn.
Blijf ons volgen om op de hoogte te blijven van de komende ontwikkelingen!
Referenties
Anis, O., Vinayaka, A. C., Shalev, N., Namdar, D., Nadarajan, S., Anil, S. M., et al. (2021). Cannabis-Derived Compounds Cannabichromene and Δ9-Tetrahydrocannabinol Interact and Exhibit Cytotoxic Activity against Urothelial Cell Carcinoma Correlated with Inhibition of Cell Migration and Cytoskeleton Organization. Molecules 26 (2), 465. doi:10.3390/molecules26020465
Bautista, J. L., Yu, S., and Tian, L. (2021). Flavonoïden in Cannabis Sativa: biosynthese, bioactiviteiten en biotechnologie. ACS omega 6 (8), 5119–5123. doi:10.1021/acsomega.1c00318
Carrier, E. J., Auchampach, J. A., and Hillard, C. J. (2006). Remming van een equilibratieve nucleosidetransporter door cannabidiol: een mechanisme van cannabinoïde immuunsuppressie. Proc. Natl. Acad. Sci. U S A. 103 (20), 7895–7900. doi:10.1073/pnas.0511232103
Castillo, A., Tolón, M. R., Fernández-Ruiz, J., Romero, J., and Martinez-Orgado, J. (2010). Het neuroprotectieve effect van cannabidiol in een In Vitro-model van hypoxisch-ischemische hersenschade bij pasgeboren muizen wordt gemedieerd door CB(2)- en adenosinereceptoren. Neurobiol. Dis. 37 (2), 434–440. doi:10.1016/j.nbd.2009.10.023
El-Remessy, A. B., Tang, Y., Zhu, G., Matragoon, S., Khalifa, Y., Liu, E. K., et al. (2008). Neuroprotectieve effecten van cannabidiol bij door endotoxine geïnduceerde uveïtis: kritieke rol van P38 MAPK-activering. Mol. Vis. 14, 2190–2203.
El Sohly, M. A., Radwan, M. M., Gul, W., Chandra, S., and Galal, A. (2017). “Fytochemie van Cannabis Sativa L”, in Fytocannabinoïden: de complexe chemie en farmacologie van Cannabis Sativa ontrafeld. Redacteuren A. D. Kinghorn, H. Falk, S. Gibbons, and J. I. Kobayashi (Cham: Springer International Publishing), 1–36. doi:10.1007/978-3-319-45541-9_1
Hanuš, L. O., Meyer, S. M., Munoz, E., Taglialatela-Scafiti, O., and Appendino, G. (2016). Fytocannabinoïden: een uniforme kritische inventaris. Nat. Prod. Rep. 33, 1357–1392. doi:10.1039/C6NP00074F
Koltai, H., and Namdar, D. (2020). Fytomoleculaire ‘entourage’ van cannabis: van domesticatie tot medisch gebruik. Trends Plant Sci. 25 (10), 976–984. doi:10.1016/j.tplants.2020.04.007
Lanuti, M., Talamonti, E., Maccarrone, M., and Chiurchiù, V. (2015). Activering van GPR55-receptoren verergert door oxLDL geïnduceerde lipidenaccumulatie en ontstekingsreacties, terwijl de cholesteroluitstroom uit menselijke macrofagen wordt verminderd. PLoS One 10 (5), e0126839. doi:10.1371/journal.pone.0126839
Mazuz, M., Tiroler, A., Moyal, L., Hodak, E., Nadarajan, S., Vinayaka, A. C., et al. (2020). Synergetische cytotoxische activiteit van cannabinoïden uit Cannabis Sativa tegen cutaan T-cellymfoom (CTCL) In-Vitro en Ex-Vivo. Oncotarget 11, 1141–1156. . doi:10.18632/oncotarget.27528
Namdar, D., Voet, H., Ajjampura, V., Nadarajan, S., Mayzlish-Gati, E., Mazuz, M., et al. (2019). Terpenoïden en fytocannabinoïden die gezamenlijk worden geproduceerd in Cannabis Sativa-variëteiten vertonen een specifieke interactie voor cytotoxische celactiviteit. Molecules 24, 3031. doi:10.3390/molecules24173031
Pagano, E., Capasso, R., Piscitelli, F., Romano, B., Parisi, O. A., Finizio, S., et al. (2016). Een oraal actief cannabisextract met een hoog cannabidiolgehalte vermindert chemisch veroorzaakte darmontsteking en hypermotiliteit bij de muis. Front. Pharmacol. 7, 341. doi:10.3389/fphar.2016.00341
Pazos, M. R., Mohammed, N., Lafuente, H., Santos, M., Martínez-Pinilla, E., Moreno, E., et al. (2013). Mechanismen van neuroprotectie door cannabidiol bij hypoxisch-ischemische pasgeboren biggen: rol van 5HT(1A)- en CB2-receptoren. Neuropharmacology 71, 282–291. doi:10.1016/j.neuropharm.2013.03.027
Rea K.A., Casaretto J.A., Al-Abdul-Wahid M.S., Sukumaran A., Geddes-McAlister J., Rothstein S.J., Akhtar T.A. Biosynthese van cannflavinen A en B uit Cannabis sativa L. Phytochemistry. 2019 Aug;164:162-171. 10.1016/j.phytochem.2019.05.009
Ribeiro, A., Ferraz-de-Paula, V., Pinheiro, M. L., Vitoretti, L. B., Mariano-Souza, D. P., Quinteiro-Filho, W. M., et al. (2012). Cannabidiol, een niet-psychotrope, uit planten afkomstige cannabinoïde, vermindert ontsteking in een muismodel van acuut longletsel: rol van de adenosine-A(2A)-receptor. Eur. J. Pharmacol. 678 (1-3), 78–85. doi:10.1016/j.ejphar.2011.12.043
Sangiovanni, E., Fumagalli, M., Pacchetti, B., Piazza, S., Magnavacca, A., Khalilpour, S., et al. (2019). Cannabis Sativa L.-extract en cannabidiol remmen in vitro mediatoren van huidontsteking en wondbeschadiging. Phytother. Res. 33 (8), 2083–2093. doi:10.1002/ptr.6400
Watson, C. W., Campbell, L. M., Sun-Suslow, N., Hong, S., Umlauf, A., Ellis, R. J., et al. (2021). Dagelijks cannabisgebruik wordt in verband gebracht met minder ontsteking van het centrale zenuwstelsel bij mensen met hiv. J. Int. Neuropsychol. Soc. 27 (6), 661–672. doi:10.1017/S1355617720001447
White SR, Mantovani AR. Ontsteking, wondherstel en fibrose: een herbeoordeling van het spectrum van weefselbeschadiging en -herstel. Journal of Pathology. 2013; 229(2):141-4
Watson et al., 2021; Sangiovanni et al., 2019; Pagano et al., 2016
[wpcode id="10249"]
