Epilepsie: wat is het?
Epilepsie is een neurologische aandoening die wordt gekenmerkt door terugkerende epileptische aanvallen, veroorzaakt door overmatige activiteit van onze zenuwcellen, de neuronen.
Epilepsie is een van de meest voorkomende neurologische aandoeningen ter wereld en treft meer dan 50 miljoen mensen van alle leeftijden1.
Er bestaan verschillende soorten epilepsie, net zoals epileptische aanvallen en de symptomen die ermee gepaard gaan, kunnen verschillen2,3. Laten we ze samen verkennen…
Soorten epilepsie
In de literatuur zijn ongeveer 150 typen epilepsie beschreven. We kunnen ze echter indelen in twee grote categorieën: partiële epilepsie en gegeneraliseerde epilepsie.
Partiële (of focale) epilepsie wordt veroorzaakt door een afwijkende elektrische activiteit van neuronen die zich slechts in een van beide hersenhelften bevinden. Focale aanvallen kunnen zeer uiteenlopende vormen aannemen. Bij aanvallen met bewustzijnsverlies lijkt de persoon afwezig, alsof hij of zij droomt, en later heeft diegene geen herinnering aan wat er is gebeurd2,3.
Bij gegeneraliseerde epilepsie zijn daarentegen de neuronen in beide hersenhelften betrokken. Dit type epilepsie gaat vrijwel altijd gepaard met bewustzijnsverlies in combinatie met myoclonische of tonisch-clonische spiercontracties (in het collectieve beeld bekend als “stuipen”)2,3.
Myoclonische aanvallen uiten zich in plotselinge, snelle en “bliksemsnelle” contracties die een of meer ledematen treffen en de beweging beïnvloeden, zonder bewustzijnsverlies. De intensiteit ervan kan sterk variëren en hoewel ze op elke leeftijd kunnen optreden, beginnen ze meestal tijdens de puberteit2-4.
Gegeneraliseerde tonisch-clonische aanvallen zijn daarentegen de meest dramatische en intense vormen van epileptische aanvallen, ook wel “grand mal” genoemd. De symptomen van de tonische fase worden gekenmerkt door bewustzijnsverlies, verwijde pupillen en verstijving van het hele lichaam. De clonische fase uit zich in spiercontracties van het gezicht, de benen, de armen en de romp, een korte apneu en bewustzijnsverlies. Aan het einde ervan wordt de ademhaling hervat en heeft de patiënt geen herinnering aan wat er is gebeurd2.
Naast de hierboven beschreven aanvallen bestaan er ook de zogenaamde “absences”. Dit zijn kortdurende, lichte aanvallen zonder spasmen, die gepaard gaan met tijdelijk verlies van helderheid en geheugen. Absences zijn de meest voorkomende vorm van epileptische aanvallen bij kinderen; de frequentie ervan neemt af naarmate de leeftijd vordert2,3.
Epilepsie: de oorzaken
Epileptische aanvallen kunnen talrijke oorzaken hebben, maar het is niet altijd mogelijk om deze met zekerheid vast te stellen. De oorzaken van een epileptische aanval hangen zeker samen met de leeftijd en het type, maar ook met de aanwezigheid van hersenschade of hersenletsel als gevolg van trauma’s, tumoren of een beroerte, veranderingen in de bloedsomloop of de aanwezigheid van stofwisselingsziekten5.
Daarnaast bestaan er uitlokkende/predisponerende factoren (bijvoorbeeld genetische factoren, infecties, trauma’s tijdens de bevalling, ondervoeding en neurologische ontwikkelingsstoornissen) die, hoewel ze geen daadwerkelijke oorzaak vormen, de frequentie van aanvallen bij mensen met epilepsie kunnen verhogen of incidentele aanvallen kunnen uitlokken bij mensen die niet aan de ziekte lijden.
Epilepsie: de behandelingen
De behandeling van epilepsie is gebaseerd op het gebruik van anti-epileptica, vaak in combinatie met een specifiek dieet (bijvoorbeeld het ketogene dieet). Deze geneesmiddelen hebben echter vaak aanzienlijke bijwerkingen (bijvoorbeeld veranderingen in stemming en gedrag)6,7. Ongeveer 30% van de patiënten is daarentegen volledig “resistent” tegen medicamenteuze behandeling en heeft geen baat bij het gebruik van anti-epileptica: de behandeling is niet effectief8,9. In deze gevallen bestaat de alternatieve optie uit het operatief verwijderen van de epileptische focus, dat wil zeggen het verwijderen van de delen van het hersenweefsel die verantwoordelijk zijn voor de epileptische aanvallen2. Een chirurgische aanpak is echter invasief en niet altijd uitvoerbaar.
cannabinoïden en epilepsie
De potentiële werking van Cannabis s. (of marihuana) en de daarvan afgeleide fytocannabinoïden als anti-epileptische stoffen wordt al lange tijd erkend. Al aan het einde van de negentiende eeuw rapporteerden twee van de beste Engelse neurologen, J.R. Reynolds en W. Gowers, dat Cannabis effectief was in het verminderen van de frequentie van epileptische aanvallen10. Sindsdien is de belangstelling van de medisch-wetenschappelijke wereld voor de eigenschappen van fytocannabinoïden als therapeutisch hulpmiddel bij de behandeling van epilepsie exponentieel gegroeid.
Uit talrijke uitgevoerde klinische en preklinische onderzoeken is gebleken dat cannabidiol (of CBD) een sleutelrol speelt van de meer dan 100 fytocannabinoïden die uit de Cannabis s.-plant kunnen worden geëxtraheerd11. CBD en tetrahydrocannabinol (THC of delta9-THC) zijn beide afkomstig van de Cannabis-plant, maar verschillen op een belangrijk punt van elkaar: THC heeft een psychotrope (of bedwelmende) werking, terwijl CBD, hoewel het de gunstige eigenschappen behoudt (bijvoorbeeld ontstekingsremmende, pijnstillende en angstremmende eigenschappen), geen “high” of belangrijke bijwerkingen veroorzaakt.
Daarentegen is aangetoond dat CBD kan worden gebruikt om de frequentie en intensiteit van epileptische aanvallen te verminderen, vooral bij patiënten die geen baat hebben bij het gebruik van klassieke anti-epileptica2,11.
CBD kan op verschillende manieren worden ingenomen, omdat het in verschillende vormen beschikbaar is: olie (CBD-olie of CBD oil) of capsules. Ter herinnering: CBD is geen verdovende stof, heeft geen psychotrope effecten en veroorzaakt over het algemeen zelfs bij hoge doses geen bijwerkingen.
Heeft dit artikel je interesse gewekt? Wil je meer weten? Onderschat de werkzaamheid van producten op basis van derivaten van medicinale cannabis niet.
Dankzij geavanceerde technologieën en een eigen afdeling Onderzoek en Ontwikkeling is Eusphera Nutraceuticals tegenwoordig in staat om producten op basis van CBD te leveren die volkomen veilig zijn en geen spoor van THC bevatten.
Dankzij de dagelijkse samenwerking met een team van biologen, artsen, chemici en apothekers kunnen we je 100% natuurlijke, biologische, Made in Italy, gecertificeerde producten aanbieden volgens de Italiaanse en Europese normen en altijd in het laboratorium getest.
Neem vrijblijvend contact met ons op: onze medewerkers staan tot je beschikking om je vragen te beantwoorden.
Informatieve notitie
In 2018 keurde de Food and Drug Administration (FDA, de instantie die de veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen in de VS beoordeelt) Epidiolex® goed, het eerste geneesmiddel dat voor 99% uit CBD bestaat, als aanvullende behandeling voor therapieresistente vormen van epilepsie bij kinderen en voor zeldzame en ernstige vormen van epilepsie die verband houden met het Dravetsyndroom en het Lennox-Gastautsyndroom.
Na goedkeuring door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA, https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/epidyolex ) en het AIFA, met de publicatie in Gazzetta Ufficiale 149 van 24 juni 2021, is Epidyolex ook in Italië goedgekeurd als niet-verdovend geneesmiddel, maar wel onderworpen aan een niet-herhaalbaar, beperkt medisch voorschrift dat alleen mag worden voorgeschreven door artsen die verbonden zijn aan ziekenhuiscentra of door specialisten in neurologie, kinderneuropsychiatrie of kindergeneeskunde.
Referenties
1 World Health, O. EPILEPSIE: een noodzaak voor de volksgezondheid. (Wereldgezondheidsorganisatie).
2 Scheffer, I. E. et al. ILAE-classificatie van de epilepsieën: standpunt van de ILAE-commissie voor classificatie en terminologie. Epilepsia 58, 512-521, doi:10.1111/epi.13709 (2017).
3 Berg, A. T. et al. Herzien terminologie en concepten voor de organisatie van aanvallen en epilepsieën: rapport van de ILAE-commissie voor classificatie en terminologie, 2005-2009. Epilepsia 51, 676-685, doi:10.1111/j.1528-1167.2010.02522.x (2010).
4 Caviness, J. N. & Brown, P. Myoclonus: huidige inzichten en recente ontwikkelingen. Lancet Neurol 3, 598-607, doi:10.1016/S1474-4422(04)00880-4 (2004).
5 Neri, S., Mastroianni, G., Gardella, E., Aguglia, U. & Rubboli, G. Epilepsie bij neurodegeneratieve aandoeningen. Epileptic Disord 24, 249-273, doi:10.1684/epd.2021.1406 (2022).
6 Mula, M. Suïcidaliteit en anti-epileptica bij mensen met epilepsie: een update. Expert Rev Neurother 22, 405-410, doi:10.1080/14737175.2022.2064744 (2022).
7 Reid, S. Huidig gebruik van anti-epileptica hangt samen met een verhoogd risico op suïcidaliteit bij mensen met een depressie, maar niet bij mensen met epilepsie of een bipolaire stoornis. Evid Based Ment Health 14, 3, doi:10.1136/ebmh.14.1.3 (2011).
8 Golyala, A. & Kwan, P. Geneesmiddelenontwikkeling voor refractaire epilepsie: de afgelopen 25 jaar en daarna. Seizure 44, 147-156, doi:10.1016/j.seizure.2016.11.022 (2017).
9 Kalilani, L., Sun, X., Pelgrims, B., Noack-Rink, M. & Villanueva, V. De epidemiologie van geneesmiddelresistente epilepsie: een systematische review en meta-analyse. Epilepsia 59, 2179-2193, doi:10.1111/epi.14596 (2018).
10 Epilepsie: de symptomen, behandeling en relatie tot andere chronische convulsieve aandoeningen. Br Foreign Med Chir Rev 30, 309-312 (1862).
11 Rosenberg, E. C., Tsien, R. W., Whalley, B. J. & Devinsky, O. Cannabinoïden en epilepsie. Neurotherapeutics 12, 747-768, doi:10.1007/s13311-015-0375-5 (2015).
